جلسه اول

• اصول حفظ سلامت روح و روان از دیدگاه طب ایرانی

سبك زندگی ناسالم و نامناسب از مهم‌ترین علل افزایش بیماری‌ها بخصوص بیماری‌های مزمن روحی و روانی در سال‌های اخیر بوده است. به طوری که انجام رفتارها و رعایت اصول ارتقاء دهنده‌ی سـلامت_ چه سلامت جسم و چه سلامت روان _ به همراه کاربست یک شیوه‌ی زنـدگی سالم، از بهترین راهکارهایی اسـت کـه مـردم توسط آن می توانند سلامتی خود را در همه ابعاد، ارتقاء بخشند.

در این راستا، طبق تعریف  سـازمان سلامت جهانی؛ طب سنتی مجموعه‌ای از دانش، مهارت و شیوه های مبتنی بر نظریه‌ها، باورها و تجار بومی در فرهنگ‌های مختلف است که به منظور حفظ سلامتی و همچنین در پیشگیری، تشخیص، بهبود و یا درمـان بیماری های جسمی و روانی به کار گرفته می‌شـود. و این موضوع، کارگزاران و مسئولان نظـام سلامت از جمله متخصصان و کارشناسان طب سنتی ایرانی را ملزم می‌کند تا با آگاه کردن مردم و ارائه‌ی اطلاعات کافی و صحیح، آنها را در مسیر حفظ سلامت جسمی و روحی یاری رسانند.

 طب سـنتی ایرانی با ارائه‌ی راهکارها و تدابیر مناسب برای حفظ سلامتی و تندرستی می‌تواند نقش مهمی در ارتقای سلامت جامعه داشته باشد. در واقع آموزش اصول حفظ سلامت جسمی و روانی طب سنتی ایرانی باعث تغییر رفتار معنادار در پنج اصل هوا ، خواب و بیـداری، خوردن و آشامیدن، حفظ مواد ضروری و دفع مواد زائد و حالت روانی (اعراض نفسانی) گردیده است.

• شش اصل حفظ سلامتی

طبیبان و متخصصان طب سنتی ایران، با سعی و تلاش فراوان در زمینه‌ی حفظ و ارتقاء سلامتی فرد و جامعه، قوانین و دستورات ساده بهداشتی و در عین حال بسیار دقیق و اصولی را وضع و تـرویج نموده اند. ایـن دستورات و تدابیر که به شش اصل ضروری حفظ سلامتی یا سته‌ی ضروریه طب سنتی موسوم‌اند در مورد آب و هوا، تغذیه (خوردن و آشامیدن)، فعالیت بدنی متعادل (ورزش و حرکت)، خواب و بیداری، حبس و دفع مواد از بدن و بهداشت روحی و روانی بوده و موجبات سلامت جامعه را فراهم می‌آوردند. رفتارهای به قاعده بـر اساس ایـن اصول ششگانه، می‌تواند ضامن سلامتی در دو بعد جسمی و روحی باشد و از بین رفتن تعـادل بـین ایـن شش اصل بیماری‌های مزمنی را بـه همراه خواهد داشت.

• انواع حالات روحی (اعراض نفسانی) از جمله: شادی، غم، خشم، ترس، نگرانی، خجالت

اعراض نفسانی یا حالات روحی و روانی مانند شادی، خشم، نگرانی، غم، خجالت و ترس همواره وجود دارند و بروز هر یک از این حالات موجب تعادل در تغییر ناگهانی و شدید در بدن انسان می‌گردد. افزایش و کاهش این حالات که مستقیم و غیرمستقیم روی متابولیسم، گردش خون، تنفس، ترشحات دستگاه گوارش و غدد داخلی و عضلات تأثیر دارند می‌توانند معضلات و مشکلات پیچیده جسم و روان را برای انسان به وجود بیاورند. بنابراین (همانطور که) نباید با بروز طبیعی و منطقی این حالات روانی مقابله نمود، افراط و تفریط در این حالات روانی نیز پسندیده نمی باشد و باید تحت مداخله طبی قرار گیرد.

جلسه دوم

• تدابیر اعراض نفسانی
• نقش تغذیه در حالات روحی
• تمرین تنفسی
• ماساژ درمانی
• ورزش

بیشتر مردم وقتی که اصطلاح «صحت و سلامت روان» را می‌شنوند، به بیماری های روحی و روانی مانند افسردگی، ترس، استرس، اعتیاد و... فکر می‌کنند. در حالی که سلامت روانی فقط در نبودن عوارض چنین بیماری هایی خلاصه نمی‌شود و معنایی فراتر در در این اصطلاح نهفته است، بنابراین در جلسه دوم این دوره آموزشی به ارائه تدابیری برای حفظ تعادل اعراض نفسانی و راه حل ها و تمرین‌های عملی و مبتنی بر شواهد (تمرین تنفسی،  ماساژ دست‌ها، ورزش و ...) برای تقویت بهداشت روان و صحت روحی و روانی پرداخته شده است.

در طب ایرانی مهم‌ترین روش برای حفظ سلامت انسان چه در بعد جسمی و چه در بعد روانی، ورزش است و  اولین قدمی هم که برای درمان بیماری مطرح شده تغییر رژیم غذایی بر اساس شرایط و مزاج فردی است. به همین علت برای رسیدن به سلامت در ابعاد مختلف، این دو مورد یعنی ورزش و غذا جزو اساسی‌ترین اقدامات هستند.