جادویی به نام بازاریابی

و اما بازاریابی، واژه‌ای که امروزه به کرات به گوش‌مان می‌رسد و طرفداران زیادی پیدا کرده! این حرفه، بعد از حرکت جهان به سمت مدرنیسم، گرایش به صنعتی شدن مشاغل و روی کارآمدن نظام سرمایه‌داری، اهمیت قابل توجهی پیداکرده؛ چراکه تنوع گسترده محصولات و خدمات، حضور متخصصانی را می‌طلبد که با تکنیک‌های بازاریابی، برای کالاهای متنوع تولیدشده، بازار بالقوه و مشتریان وفادار پیداکنند.  

این حرفه به‌شکل حیرت‌آوری مبانی بسیاری از علوم‌شناختی، رفتاری، علوم اجتماعی، روانشناسی، اقتصاد و حتی هنر را به‌کارگرفته و در جهت رسیدن به اهداف واحدهای اقتصادی، سازماندهی می‌کند؛ متخصصان این حرفه را می‌توانیم هنرمند، جامعه‌شناس و یا حتی روانشناس درنظر بگیریم. در ادامه این مقاله به جنبه‌ها و اصول بازاریابی می‌پردازیم و جذابیت‌های این حرفه تقریبا جدید را برای‌تان بازگو می‌کنیم.

کدخدای دهکده‌ی بازاریابان، کاتلر، تمرکز فعالیت‌های بازاریابی را بر خلق ارزش برای مشتریان می‌دانست؛ درحالی که پدر بازاریابی مدرن، پیتر دراکر، بیشتر بر خود مشتری تاکید می‌کند، جذب مشتری، فراهم‌کردن رضایت مشتری و ایجاد حس وفاداری در او. تقریبا تمام کسانی که کورس‌های بازاریابی یا مدیریتی را گذرانده‌اند با عبارت «مشتری، پادشاه است» آشنایی دارند؛ اینکه چه بنگاه یا فردی برای اولین بار از این جمله استفاده کرده مشخص نیست؛ اما می‌توان جریان مفهومی این عبارت را در سخنان پیتر دراکر، به‌راحتی متوجه شد.  

بازاریابی ماهیتا یک فعالیت اجتماعی محسوب می‌شود؛ انسان نیز فی‌ذاته به زیستن در اجتماع تمایل شدیدی دارد؛ بنابراین می‌توان ادعا کرد که بازاریابی نیز مثل تمام فعالیت‌های اجتماعی دیگر، قدمتی به اندازه تاریخ بشریت دارد. اما از زمانی که جوامع انسانی شروع به گسترش یافت و مبادلات اقتصادی روند صعودی پیدا کرد این حرفه نیز مراحل رشد خود را با سرعت بیشتری طی‌نمود. 

در تمام تمدن‌های بشری ازجمله مصر باستان، چین، هند، یونان و ... نمونه‌هایی از رفتارها مشاهده شده‌است که روح بازاریابی در آن‌ها قابل رویت است. اما نزدیک‌ترین فعالیت‌های بازاریابی که شباهت قابل توجهی به بازاریابی به شکل امروزی دارد در روسیه تزار، صورت گرفت. جالب است بدانیم که ساختار اقتصادی روسیه برپایه «اقتصاد بسته» بوده‌است برخلاف آمریکا و اروپا که با توصیه‌های آدام اسمیت و هم‌فکرانش اقتصاد باز را پیشه کرده‌بود. روس‌ها اولین فعالیت‌های بازاریابی خود را به صورت انتشار آگهی‌هایی در مجلات برای فروش محصولات خود، انجام دادند.