مدرس
پوریا آزادی
پژوهشگر هنر و هوش مصنوعی
دانش آموخته سیستم های الکترونیک دیجیتال
نویسنده کتاب "درآمدی بر آهنگسازی الگوریتمی"
شروع وبینار 1 مهر 1405 - ساعت 19:00
مدت وبینار
2 ساعت
1
از اکسیژن تا شوکران
1 مهر 1405
ساعت 19:00 تا 21:00
محل برگزاری آنلاین
این وبینار در نرمافزار اختصاصی برگزار میشود
برگزارکننده
ماز
ماز پروژه ای است برای نگاه میان رشته ای به علم



دستهبندیها
وبینار از اکسیژن تا شوکران: مقدمهای بر تکامل مولکولی سم برگزار شده
وبینار از اکسیژن تا شوکران: مقدمهای بر تکامل مولکولی سم برگزار شده
توضیحات
سرفصلها
نظرات
توضیحات
از اکسیژن تا شوکران: مقدمهای بر تکامل مولکولی سم، سیناپس و پادزهر
رویکرد رایج به پدیدهٔ مسمومیت، سموم را اختلالاتی عارضی، حوادثی بیوشیمیایی یا ناهنجاریهای تصادفی در طبیعت قلمداد میکند. اما از منظر زیستشناسی فرگشتی، سمشناسی نه حاشیهٔ حیات، بلکه موتور محرک تکامل آن بوده است؛ حیات همواره روی لبهٔ باریک یک تیغ بیوفیزیکی تعادل خود را حفظ کرده است. هر نوآوری ساختاری، هر گذرگاه متابولیک و هر پیامرسان عصبی که ارگانیسمها برای ادراک، حرکت و بقا ابداع کردند، بلافاصله به پاشنهآشیل و هدف بعدی یک مولکول زهرآگین برای فلج کردن کل سیستم بدل شد.
نخستین فاجعهٔ سمشناسی تاریخ نه با گیاهان سمی، بلکه با ظهور فتوسنتز اکسیژنی آغاز شد؛ زمانی که یک پسماند بیوشیمیایی به نام اکسیژن، سیارهای از باکتریهای بیهوازی را در آتش رادیکالهای آزاد سوزاند. اما حیات به جای تسلیم، دست به معاملهای ترمودینامیکی زد: هیولای سمی را درون اندامکی به نام میتوکندری به بند کشید تا آن را به پربازدهترین سوخت فرگشت تبدیل کند. با فتح خشکی و رویارویی گیاهان بیتحرک با جانوران متحرک، جنگ از سطح متابولیسم پایه به سمت «مهندسی هدفمند سیناپسها» کشیده شد؛ جایی که گیاهان از دل همان اسیدهای آمینهٔ سازندهٔ حیات، آلکالوئیدهایی تراشیدند که تنفس و ارادهٔ شکارچی را در کسری از ثانیه خاموش میکردند.
در این وبینار تخصصی، به کاوشی ژرف در تبارشناسی مولکولی سم و فرگشت سیستمهای عصبی میپردازیم؛ از نخستین بحرانهای ردوکس در زمین باستان تا کالبدشکافی آخرین دقایق فیزیولوژیک مغز سقراط بر اثر نوشیدن عصارهٔ شوکران.
سرفصلها و محورهای اصلی گفتوگو
رویکرد رایج به پدیدهٔ مسمومیت، سموم را اختلالاتی عارضی، حوادثی بیوشیمیایی یا ناهنجاریهای تصادفی در طبیعت قلمداد میکند. اما از منظر زیستشناسی فرگشتی، سمشناسی نه حاشیهٔ حیات، بلکه موتور محرک تکامل آن بوده است؛ حیات همواره روی لبهٔ باریک یک تیغ بیوفیزیکی تعادل خود را حفظ کرده است. هر نوآوری ساختاری، هر گذرگاه متابولیک و هر پیامرسان عصبی که ارگانیسمها برای ادراک، حرکت و بقا ابداع کردند، بلافاصله به پاشنهآشیل و هدف بعدی یک مولکول زهرآگین برای فلج کردن کل سیستم بدل شد.
نخستین فاجعهٔ سمشناسی تاریخ نه با گیاهان سمی، بلکه با ظهور فتوسنتز اکسیژنی آغاز شد؛ زمانی که یک پسماند بیوشیمیایی به نام اکسیژن، سیارهای از باکتریهای بیهوازی را در آتش رادیکالهای آزاد سوزاند. اما حیات به جای تسلیم، دست به معاملهای ترمودینامیکی زد: هیولای سمی را درون اندامکی به نام میتوکندری به بند کشید تا آن را به پربازدهترین سوخت فرگشت تبدیل کند. با فتح خشکی و رویارویی گیاهان بیتحرک با جانوران متحرک، جنگ از سطح متابولیسم پایه به سمت «مهندسی هدفمند سیناپسها» کشیده شد؛ جایی که گیاهان از دل همان اسیدهای آمینهٔ سازندهٔ حیات، آلکالوئیدهایی تراشیدند که تنفس و ارادهٔ شکارچی را در کسری از ثانیه خاموش میکردند.
در این وبینار تخصصی، به کاوشی ژرف در تبارشناسی مولکولی سم و فرگشت سیستمهای عصبی میپردازیم؛ از نخستین بحرانهای ردوکس در زمین باستان تا کالبدشکافی آخرین دقایق فیزیولوژیک مغز سقراط بر اثر نوشیدن عصارهٔ شوکران.
سرفصلها و محورهای اصلی گفتوگو
-
اکسیژن؛ نخستین سم تاریخ سیاره (فاجعه اکسیداسیون بزرگ و نشت رادیکالها):
چگونه یک زبالهٔ بیوشیمیایی حیات بیهوازی زمین را تا مرز انقراض کامل پیش برد؟ بررسی واکنش فنتون، سمیت فلزات واسطه در زمین آغازین، انهدام ساختاری خوشههای آهن-گوگرد ($[Fe-S]$) در آنزیمهای کهن، و پراکسیداسیون چربیهای غشایی. -
رام کردن هیولا در میتوکندری (تبدیل سم به پربازدهترین سوخت حیات):
فرگشت خطوط پدافند آنتیاکسیدانی (کاتالاز، سوپراکسید دیسموتاز و چرخه گلوتاتیون)؛ چگونگی احیای چهارالکترونی و ایمن اکسیژن در سیتوکروم c اکسیداز، و جهش شانزدهبرابری سنتز ATP که پیششرط پرسلولی شدن و ظهور سیستم عصبی شد. -
گیاهان چگونه غذا را مینگذاری کردند؟ (نبرد شیمیایی خشکی و زایش آلکالوئیدها):
تراژدی بیتحرکی گیاهان و خلق زرادخانهٔ متابولیتهای ثانویه از دل مسیرهای بیوسنتز اسیدهای آمینه؛ تلههای مولکولی، گلیکوزیدهای سیانوژنیک برای خفهکردن تنفس میتوکندری، و مهارکنندههای گوارشی که ارگانیسم را با شکم پر به کام گرسنگی میکشند. -
ثانیههای آخر در مغز و عضلات سقراط (کالبدشکافی بیوفیزیکی کونیین و فلج تنفس):
چرا بیش از ۹۰ درصد سموم کشندهٔ طبیعت پیوندگاههای عصبی را هدف میگیرند؟ ساختار مولکولی آلکالوئید کونیین (Coniine) در گیاه شوکران کبیر، مکانیسم رقابت با استیلکولین روی گیرندههای نیکوتینی (nAChR)، بلوک دپلاریزاسیون پایدار، فلج صعودی عضلات دیافراگم و توقف تنفس در عین شفافیت و هشیاری کامل قشر مخ. -
مرز نامرئی سم، غذا و دارو (پالایشگاه کبد، هولوبیونت و راز هرمزیس):
همکاری سیتوکرومهای P450 کبدی و میکروبیوم روده در بیوترانسفورماسیون سموم؛ بازخوانی اصل پاراسلسوس و پدیدهٔ هرمزیس (Hormesis): چرا دوزهای ریز از سموم دفاعی گیاهان (پلیفنولها، سولفورافان و ادویهها) مسیر پادزهری سلول (Nrf2) را تحریک کرده و نقابی از شفا به خود میگیرند؟
- دانشجویان، پژوهشگران و اساتید رشتههای زیستشناسی، بیوشیمی، علوم اعصاب (نوروساینس)، بیوانفورماتیک و علوم سلولی-مولکولی
- پزشکان، داروسازان، متخصصان سمشناسی، فیزیولوژی و فارماکولوژی علاقهمند به ریشههای مکانیسمی و فرگشتی داروها و سموم
- علاقهمندان به تاریخ طبیعی حیات، بیوفیزیک اعصاب و فلسفه تکاملی سیستمهای زیستی
سرفصلها
سرفصلها و نقشه راه تفصیلی وبینار:
بخش اول: دستور زبان بیوفیزیکی سم؛ شیمی ردوکس، گرادیانها و تلههای پیشازیستی
-
بیوفیزیک سمیت و ماهیت رادیکالهای آزاد:
-
سم فراتر از مفهوم مسمومیت: تعریف سم به مثابه برهمزننده پتانسیل شیمیایی، جاذب غیراختصاصی الکترون و تخریبکننده نظم آنتروپیک.
-
واکنش فنتون اولیه (Fenton Reaction) در آبهای اسیدی زمین آغازین و قدرت تخریب مهارنشدهٔ رادیکال هیدروکسیل ($\cdot OH$) بر پیوندهای پپتیدی و اسیدهای نوکلئیک.
-
-
دوگانهٔ کاتالیزور زیستی در برابر سم کشنده:
-
تلههای متالسولفیدی و مسمومیت فلزات سنگین ($As, Hg, Cd$)؛ مسدودسازی پایگاههای فعال در پیشآنزیمهای اولیه.
-
نشت نامتقارن پروتونها از دولایههای چربی ناپایدار؛ چگونگی تبدیل گرادیانهای پروتونی چاههای هیدروترمال به عامل فروپاشی اسمزی و مرگ پیشسلولها.
-
-
فرگشت نخستین پادزهرها در جهان میکروبی:
-
پدیداری نخستین پمپهای غشایی خروج فعال (Efflux Pumps) برای تخلیه پسماندهای اسیدی با مصرف ATP.
-
سینتروفی (Syntrophy)؛ تبدیل زبالهٔ سمی و بازدارندهٔ یک پروکاریوت به منبع غذایی پایدار برای باکتری همسایه.
-
بخش دوم: جهان باستان پروکاریوتها؛ فاجعه اکسیژن و رام کردن بزرگترین سم تاریخ
-
رویداد بزرگ اکسیداسیون (Great Oxidation Event)؛ رهاسازی نخستین سم بیوژنیک:
-
اختراع فتوسنتز اکسیژنی در سیانوباکتریها از طریق شکافتن آب ($2H_2O \to O_2 + 4H^+ + 4e^-$).
-
اکسیژن دیرادیکال به مثابه مرگبارترین آلاینده سیاره؛ انهدام خوشههای حساس به اکسیژن آهن-گوگرد ($[Fe-S]$) در دهیدراتازهای باستانی و سوزاندن چربیهای غشا (Lipid Peroxidation).
-
-
تولد زرادخانه پدافند آنتیاکسیدانی حیات:
-
تکامل آنزیمهای خنثیکننده سم: سوپراکسید دیسموتاز (SOD)، کاتالاز، و مولکول قربانیشوندهٔ گلوتاتیون (GSH).
-
-
مهار هیولا در میتوکندری و جهش فسفوریلاسیون اکسیداتیو:
-
تبدیل مسمومکنندهترین گاز زمین به قویترین پذیرنده الکترون در سیتوکروم c اکسیداز؛ جهش تولید ATP از ۲ مولکول در تخمیر به ۳۲ مولکول در تنفس هوازی و تأمین انرژی لازم برای ظهور سیستمهای زیستی پیچیده.
-
-
نخستین جنگهای شیمیایی تهاجمی در بیوفیلمها:
-
مهندسی پپتیدهای یونوفور و باکتریوسینها توسط باکتریها برای سوراخ کردن غشای رقبا و تخلیه آنی نیروی محرکه پروتونی ($\Delta p$).
-
بخش سوم: انقلاب یوکاریوتی؛ محفظهبندی راکتورهای سم و آغاز مسابقه تسلیحاتی
-
اندامکها به عنوان اتاقکهای انفجار بیوشیمیایی:
-
فرگشت پروکسیزومها جهت ایزولهسازی واکنشهای شدیداً اکسیدکننده (نظیر بتااکسیداسیون اسیدهای چرب طویل) و نابودی متمرکز پراکسید هیدروژن ($H_2O_2$).
-
درونهمزیستی میتوکندریایی؛ حبس کردن نشت الکترون و رادیکالهای تنفسی درون چینخوردگیهای کریستا برای ممانعت از آسیب به ژنوم هسته.
-
-
تولد سموم هدفمند در اقیانوسهای یوکاریوتی:
-
داینوفلاژلهها و ترشح سموم فلجکننده تماسی (نظیر ساکسیتوکسین و بروتوکسین).
-
مکانیسم قفل کردن کانالهای یونی اولیه در شکارچیان برای جلوگیری از بلعیده شدن توسط فاگوسیتوز.
-
بخش چهارم: فتح خشکی؛ تبدیل بافت زنده به میدان مین و نبرد بر سر سیناپس
-
تراژدی بیتحرکی گیاهان و مهندسی متابولیتهای ثانویه:
-
ناتوانی گیاه در فرار فیزیکی از جانوران علفخوار و گشودن مسیرهای سنتز شیکیمات و پلیکتید.
-
ساخت آلکالوئیدها از دل اسیدهای آمینه پروتئینساز (لیزین، تیروزین، تریپتوفان)؛ تبدیل مصالح غذایی به سلاحهای بیوشیمیایی.
-
-
تلههای مولکولی در رژیم گیاهی:
-
گلیکوزیدهای سیانوژنیک: کپسولهای زیستی که با جویده شدن بافت گیاه، گاز سیانید هیدروژن ($HCN$) آزاد کرده و با انسداد زنجیره انتقال الکترون، تنفس سلولی را متوقف میکنند.
-
مهارکنندههای آنزیمی و تاننها: از کار انداختن پروتئازهای گوارشی جانور و تحمیل گرسنگی در حضور شکم پر.
-
-
پیوندگاه عصب-عضله (NMJ)؛ پاشنهآشیل مشترک حرکت و تغذیه:
-
تکامل استیلکولین و گیرندههای یونوتروپیک نیکوتینی (nAChR) برای کنترل انقباض عضلات شکار و جویدن؛ چرایی هدفگیری بیش از ۹۰ درصد سموم گیاهی بر سیستمهای هدایت عصبی.
-
بخش پنجم: کالبدشکافی شوکران، فیزیولوژی مرگ سقراط و مرز نامرئی سم و دارو
-
فیتوشیمی گیاه شوکران کبیر (Conium maculatum):
-
سنتز آلکالوئید پیپریدینی کونیین (Coniine) و ساختار فضایی مقلد پیامرسانهای کولینرژیک.
-
-
بیوفیزیک مرگ در دادگاه آتن (کالبدشکافی دقایق آخر سقراط):
-
اتصال پایدار کونیین به گیرندههای nAChR در صفحه محرکه عضلانی و ایجاد بلوک دپلاریزاسیون پایدار.
-
مکانیک فلج صعودی (Ascending Paralysis): از کار افتادن عضلات بیندندهای و دیافراگم، خفگی پیشرونده، و حفظ شفافیت و هشیاری کامل قشر مخ تا واپسین ثانیهها.
-
-
خطوط پدافندی هولوبیونت در برابر تلههای شیمیایی:
-
تکامل کبد و فوقخانواده آنزیمی سیتوکروم P450 (فازهای ۱ و ۲ سمزدایی) برای تبدیل سموم آبگریز به مشتقات محلول در آب جهت دفع کلیوی.
-
تخمیر و خنثیسازی ساختارهای آلکالوئیدی توسط میکروبیوم روده پیش از ورود به گردش خون عمومی.
-
-
اصل پاراسلسوس و مرز محو سم، غذا و شفا:
-
دوز است که سم را تعریف میکند؛ پدیده هرمزیس (Hormesis) و فعالسازی مسیر محافظتی سلولی Nrf2 در مواجهه با مقادیر اندک سموم گیاهی.
-
چرایی تبدیل سموم دیروز به پلیفنولها، ادویهها، آنتیاکسیدانها و داروهای ضدسرطان امروز.
-



مدرس
پوریا آزادی
پژوهشگر هنر و هوش مصنوعی
دانش آموخته سیستم های الکترونیک دیجیتال
نویسنده کتاب "درآمدی بر آهنگسازی الگوریتمی"
شروع وبینار 1 مهر 1405 - ساعت 19:00
مدت وبینار
2 ساعت
1
از اکسیژن تا شوکران
1 مهر 1405
ساعت 19:00 تا 21:00
برگزارکننده
ماز
ماز پروژه ای است برای نگاه میان رشته ای به علم
محل برگزاری آنلاین
این وبینار در نرمافزار اختصاصی برگزار میشود
دستهبندیها
وبینار از اکسیژن تا شوکران: مقدمهای بر تکامل مولکولی سم




نظرات